Cuộc đua “Net Zero” không chỉ làm thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất, mà đang tái định nghĩa vai trò của khu công nghiệp (KCN).
Cuộc đua "Net Zero"
Trong bối cảnh cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 được Chính phủ Việt Nam đưa ra tại COP26, làn sóng chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn bộ nền kinh tế. Với các khu công nghiệp - nơi tập trung phần lớn hoạt động sản xuất, đây không chỉ là xu hướng mà đã trở thành một cuộc đua mang tính sống còn.
Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Ảnh: Freepik
Động lực của cuộc đua này đến từ hai phía. Một mặt, các cơ chế như thuế carbon xuyên biên giới (CBAM) của EU buộc hàng hóa xuất khẩu phải minh bạch “dấu chân carbon”, khiến doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc. Mặt khác, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng siết chặt tiêu chuẩn ESG trong chuỗi cung ứng, tạo áp lực lan tỏa xuống từng KCN.
Trong bối cảnh đó, các KCN cần đồng hành cùng doanh nghiệp để cải thiện các chỉ số phát thải, trong đó, hạ tầng KCN có yếu tố quyết định. Những KCN đạt chuẩn xanh sẽ có nhiều lợi thế trong việc thu hút FDI chất lượng cao.
Có thể nói, cuộc đua Net Zero đang thúc đẩy làn sóng chuyển hóa trong các KCN, từ mô hình cho thuê đất truyền thống sang cung cấp hệ sinh thái dịch vụ từ hạ tầng xanh đến quản lý vận hành thông minh.
Cách mạng tư duy và hành động
Trước áp lực từ cả chính sách lẫn chuỗi cung ứng toàn cầu, một câu hỏi đặt ra với các chủ đầu tư KCN là: Hạ tầng cần thay đổi đến đâu để không trở thành “điểm nghẽn” của doanh nghiệp trong lộ trình Net Zero?
Thực tế cho thấy, những KCN có khả năng thích ứng sớm đều có điểm chung: chuyển từ mô hình hạ tầng truyền thống sang hạ tầng tích hợp năng lượng, môi trường và dữ liệu. Theo đó, KCN buộc phải chuyển đổi từ tư duy thương mại sang tư duy dịch vụ với việc mở rộng các giá trị mang lại cho doanh nghiệp, đáp ứng đúng nhu cầu hướng đến ESG của nhóm này. Công ty cổ phần dịch vụ quản lý vận hành KCN (IMC) là trường hợp tiêu biểu cho việc chủ động thay đổi với cách tiếp cận” hạ tầng đi trước.
KCN Đồng Văn II do IMC quản lý vận hành. Ảnh: ROX.
IMC đã chủ động đầu tư và nâng cấp hạ tầng theo hướng xanh hóa toàn diện. Về môi trường cảnh quan, IMC phủ xanh các KCN với nhiều biện pháp như trồng mới, thay thế hệ thực vật hiện hữu có giá trị sinh thái thấp. Trong năm 2025, IMC đã phủ xanh hơn 100ha tại các KCN do ROX iPark (thành viên ROX Group) phát triển như Thạch Thất, Tân Trường, Đồng Văn II. Bên cạnh đó, hơn 3.000 cây keo được trồng thay thế bằng hệ thực vật có giá trị sinh thái cao, có nhiều tầng tán giúp duy trì môi sinh cho đa dạng loài.
Hệ thống quan trắc nước thải, khí thải cũng được giám sát chặt chẽ theo thời gian thực nhờ sử dụng giải pháp quản lý vận hành KCN thông minh T.SIE do TNTech cung cấp. Nhờ đó, kiểm soát chặt chẽ chất lượng môi trường theo tiêu chuẩn.
Đối với vấn đề năng lượng – yếu tố thiết yếu trong sản xuất, IMC đã chủ động chuyển đổi hệ thống chiếu sáng trong KCN sang đèn LED, qua đó tiết giảm khoảng 5% chi phí năng lượng mỗi năm. Với các doanh nghiệp trong KCN, IMC hỗ trợ triển khai điện mặt trời áp mái. Hàng loạt doanh nghiệp đã lắp đặt điện mặt trời áp mái thành công nhờ được IMC tư vấn như Tinh Lợi, Kuroda Kagaku, An Phát, Ngọc Nghĩa…
Vai trò của cơ quan quản lý vận hành KCN còn vô cùng quan trọng trong việc chia sẻ tầm nhìn chung về ESG, kết nối doanh nghiệp để tận dụng phụ phẩm lẫn nhau dần hình thành chu trình sản xuất tuần hoàn trong nội khu. Các hội thảo về ESG, chia sẻ thông tin trong toàn KCN được IMC tổ chức đã giúp giải quyết vấn đề này.
IMC hiện đang quản lý vận hành 14 KCN trên toàn quốc thuộc hệ sinh thái của ROX Group – tập đoàn đã có 30 năm xây dựng và phát triển. Những giải pháp được IMC triển khai nằm trong tầm nhìn dài hạn của tập đoàn về phát triển bền vững, kiến tạo và vươn xa. Theo ông Lê Hồng Quân, đại diện IMC, thông qua loạt giải pháp hạ tầng và vận hành, IMC đang tạo ra lợi ích trực tiếp cho các doanh nghiệp, từ việc giảm phát thải, minh bạch các chỉ số, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh.
Cuộc đua Net Zero đang đặt ra một chuẩn mực mới cho KCN, ở đó hạ tầng quyết định khả năng tồn tại của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong cuộc đua đó, những đơn vị quản lý vận hành đóng vai trò quan trọng như một nhà tư vấn, một đơn vị đồng hành không thể thiếu.